Amasi Petrossi Martirosyan

Amasi Petrossi Martirosyan (1897–1971)derhêner, nivîskar û lîstikvanekî Ermenî bû ku wekî yek ji pêşengên sînemaya Ermenî û Sovyetê tê naskirin. Ew di 18'ê Nîsana 1897'an de li Yerevanê hat dinyayê û piraniya jiyana xwe ya hunerî li Studyoyên Armenfilm derbas kir. Berî ku bibe derhêner, ew wekî lîstikvan û alîkarê derhênerê kar dikir. Berhemên Martirosyan mijarên civakî, jiyana gundewarî, edebiyata Ermenî û folklorê vedikolin û guhertinên civakî yên serdema destpêka Sovyetê nîşan didin. Ji nav berhemên wî yên herî girîng ev in: Kurdy-Yezîdî (1932/33) – yek ji fîlmên pêşîn ên ku jiyana Kurdên Yezîdî li Ermenistana Sovyetê dide ber çavan. Gikor (1934) – adaptasyona çîroka navdar a Hovhannes Tumanyan, ku wekî klasîkek sînemaya Ermenî tê qebûlkirin. Kaj Nazar (Nazarê Leheng, 1940) – adaptasyona fîlmî ya yek ji çîrokên gelêrî yên navdar ên Ermeniyan. Kurdy-Yezîdî (1932/33) Bi Kurdy-Yezîdî, Martirosyan yek ji fîlmên pêşîn çêkir ku jiyana Kurdên Yezîdî kir navenda çîrokê. Fîlm di gundekî kurdî yê Ermenistana Sovyetê de derbas dibe û avakirina kolxozekê (çandiniya hevpar) û guhertinên civakî yên serdema destpêka Sovyetê vedibêje. Fîlm dîmenên dokumentarî bi çîrokeke fîlmî re têkildar dike û jiyana rojane ya gund, kampanyaya xwendin û nivîsandinê, guhertinên civakî û cihê jinan di civaka kevneşopî de nîşan dide. Her çend fîlm di çarçoveya siyaseta çandî ya Sovyetê de hate çêkirin, îro ew wekî belgeyek dîrokî û etnografîk a pir bi nirx tê dîtin. Cihên rastîn, hûrguliyên jiyanê û nêrîna wî ya rastgoyî, Kurdy-Yezîdî dikin yek ji berhemên taybet di dîroka sînemaya Ermenî û kurdî de. Mîras Li gel karê xwe yê derhêneriyê, Martirosyan di fîlmên girîng ên wekî Namus (1925), Zare (1926) û Khaspush* (1928) de jî wekî lîstikvan xuya bû. Ji ber xizmetên xwe ji bo sînemaya Ermenî, wî navê **Hunermendê Gelê Komara Sovyetî ya Ermenistanê wergirt û bi gelek xelatên dewletê hate xelatkirin. Îro Amasi Martirosyan wekî yek ji damezrînerên sînemaya Ermenî tê bibîranîn. Kurdy-Yezîdî jî wekî belgeyek girîng a dîrokî li ser jiyana, çanda û mîrasa Kurdên Yezîdî cihê xwe di dîroka sînemayê de parastiye.